ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ: Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ;

Άρθρο της Ξένιας Σαρατσιώτη στην εφημερίδα «Εμπρός» 

Δεκάδες ταινίες από τις αρχές του 20ου αιώνα απεικονίζουν την πόλη του μέλλο­ντος. Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι αδιαμφισβήτητα αυτή θα συνδέεται με την τεχνολογική πρόοδο. Για τον κινηματογράφο η πόλη είναι τόπος μυθοπλασίας, μήτρα πολι­τισμού, δημιουργός ιστοριών και σκηνικών.

Οι ταινίες των δεκαετιών ‘40 και ‘50 αναφέ­ρονται στην πόλη του διαστήματος. Την δεκα­ετία του ‘60, η μελλοντική πόλη είναι πόλη εφιάλτης με υπεράριθμο πληθυσμό που μένει στριμωγμένος και εγκλωβισμένος σε άχαρα διαμερίσματα ή είναι περιθωριακός και άστε­γος. Την δεκαετία του ‘70, ήρθε η εξωγήινη πόλη, όπως παρουσιάζεται με τον «Πόλεμο των Άστρων». Την δεκαετία του ‘80, η πόλη αποτελείται από μια ολοκληρωτικά ελεγχόμενη κοινωνία. Την δεκαετία του ‘90, απεικονί­ζονται οι ψηφιακές και αποϋλοποιημένες πό­λεις, με αποκορύφωμα την δεκαετία του 2000 την αναπαράσταση της κυβερνοπόλης.

Να, όμως, που το μέλλον είναι σήμερα πα­ρόν και καλούμαστε να δούμε πώς θα σκιαγραφηθεί το δικό μας αστικό μέλλον βάσει των υπαρχουσών συνθηκών. Στην πραγματική ζωή, η πόλη είναι μια αστική περιοχή με υπο­δομές, στην οποία αναπτύσσονται κοινωνικές- εμπορικές-οικονομικές σχέσεις και χωρικές πρακτικές. Επιπλέον, είναι κόμβος περάσματος μετακινούμενων πληθυσμών.

Αυτοί, οι μετακινούμενοι πληθυσμοί, εισά­γουν τα στοιχεία της διαφορετικότητας, της πολλαπλότητας, της πολυπολιτισμοκότητας, ενώ παράλληλα θέτουν υπό αμφισβήτηση ηγεμονικά χαρακτηριστικά και εγείρουν ζη­τήματα επαναπροσδιορίζοντας την εικόνα των πόλεων που ήδη γνωρίζουμε.

Από την αυγή του 21ου αιώνα, οι αρχιτεκτο­νικές σχολές επιδίδονται σε μαθήματα σχεδιασμού εφήμερων, αυτόνομων, μετακινούμε­νων και γρήγορων κατοικιών που θα απαρ­τίζουν μια νέα μορφή πόλης. Αυτή δεν είναι άλλη από τα στρατόπεδα προσφύγων. Ο αστι­κός χώρος στην δίνη της κοινωνικοοικονομι­κής κρίσης μετεξελίσσεται και δημιουργούνται νέα μοτίβα δομών προς εξυπηρέτηση των προσφύγων-μεταναστών χάρη στην διαφαινόμενη «αλληλεγγύη» με άμεσο αποτέλεσμα την οικειοποίηση του χώρου και τον επαναπροσδιο­ρισμό του νοήματός του.

Στην Μέση Ανατολή, για την αντιμετώπιση του προσφυγικού ζητήματος, δημιουργούσαν στρατόπεδα συγκέντρωσης, αλλά οι πρόσφυ­γες τα μετέτρεπαν σε πόλεις. Και λογικό είναι, καθώς δεν πρόκειται για κάτι εφήμερο, δεδο­μένου ότι σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, ο μέσος όρος διαμονής σε αυτά δεν εί­ναι λίγες μέρες ή λίγοι μήνες, αλλά 17 χρόνια.

Το παράδειγμα της Ιορδανίας

Στην Ιορδανία υπάρχει το δεύτερο μεγαλύ­τερο στρατόπεδο στον κόσμο, το Ζαατάρι με έκταση όσο η Καλαμάτα, το οποίο λειτουργεί από το 2012. Εκεί διαπιστώθηκε πως όλοι εί­χαν κινητά και μάλιστα το 60% διέθετε smartphone. Μόλις καλύφθηκε το θέμα της υδροδότησης και της κάλυψης βασικών ανα­γκών, το επόμενο που έπρεπε να λυθεί ήταν η παροχή ίντερνετ. Πλέον, εντός του στρατοπέδου-καταυλισμού λειτουργούν καταστήμα­τα και επιχειρήσεις, πιτσαρίες με ντελίβερι, κομμωτήρια, οπωροπωλεία, καφέ και μπου­τίκ. Υπάρχουν δρόμοι, αλλά και γεωτρήσεις.

Τα στρατόπεδα στην Ελλάδα

Οι ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές απο­τελούν ισχυρό πλήγμα στις υπάρχουσες αστι­κές δομές, στο σύστημα της παιδείας και της υγειονομικής περίθαλψης.

Και αυτό μπορούμε να το δούμε ξεκάθαρα στα δικά μας ελληνικά νησιά, όπου οι κάτοι­κοι διαβιούν σε συνθήκες φόβου και ανασφά­λειας. Αλλά και στην Αθήνα, όπου ήδη από το 2013 το 10% του πληθυσμού αφορά σε μεταναστευτικούς πληθυσμούς προερχόμενους από ασιατικές, βαλκανικές και αφρικανικές χώρες. Το ποσοστό αναμένεται να αυξηθεί δραματικά δεδομένου ότι καθημερινά εισβάλ­λουν στην χώρα μας χιλιάδες μετανάστες, οι οποίοι προωθούνται από τα νησιά στην ηπει­ρωτική Ελλάδα.

Το θέμα δημιουργίας στρατοπέδου λαθρο­μεταναστών τέθηκε από τον Βέλγο υπουργό Εσωτερικών στην «Σύνοδο των 28» για το Μεταναστευτικό. Έχουν ήδη δημιουργηθεί τα hotspots, δηλαδή τα κέντρα υποδοχής. Επί­σης, χώροι συγκέντρωσης και διαμονής έχουν ήδη «διατεθεί» σε Λήμνο, Λέρο, Σάμο, Κω κλπ. Τώρα, λοιπόν, επισήμως ζητείται η δη­μιουργία ενός τέτοιου στρατοπέδου για φιλο­ξενία 300.000 λαθρομεταναστών, ενώ πα­ράλληλα έχει τεθεί ζήτημα παράδοσης στρατιωτικών οικημάτων (ΣΟΜΥ) στέγασης στελε­χών των ΕΔ για την φιλοξενία λαθρομετανα­στών και στελεχών ΜΚΟ. Στην τελευταία περίπτωση δεν τίθεται θέμα εφήμερων κατα­σκευών, αφού μιλάμε για σταθερές δομές σε έναν συγκεκριμένο και οργανωμένο από όλες τις απόψεις χώρο.

Η εξέλιξη

Κατά την διάρκεια ύπαρξης αυτών του τύ­που των στρατοπέδων, πολλά από τα οποία έχουν κλείσει 30 και 40 χρόνια λειτουργίας, αυτά εξελίσσονται σε καταυλισμό και εν συνεχεία σε πόλη. Οι σκηνές αντικαθίστανται από τροχόσπιτα και λυόμενα κτίρια. Πραγματο­ποιούνται δενδροφυτεύσεις, έργα ύδρευσης και αποχέτευσης, ονοματοδοσίες δρόμων.

Λειτουργούν εμπορικά καταστήματα και εργα­στήρια. Οι κάτοικοι-ένοικοι δεν αρκούνχαι μό­νο σε ένα στρώμα και ένα πιάτο φαγητό, αλ­λά επιθυμούν να στήσουν ένα «σπιτικό» με όλες τις ανέσεις, από ατομικές τουαλέτες μέ­χρι ηλεκτρικές συσκευές και συστήματα κλιμα­τισμού υπάρχουν σχετικά παραδείγματα εξέ­λιξης καταυλισμών ανά τον κόσμο. Σταδιακά, οι κάτοικοι ενθαρρύνονται- αφού βεβαίως έχουν οικειοποιηθεί πλήρως τον χώρο- προ­βαίνουν σε εκλογή αντιπροσώπου τους, θα τον χαρακτηρίζαμε ως δήμαρχο της περιο­χής, και σχηματίζουν αυτόνομους θεσμούς τοπικής εμβέλειας. Έτσι, αναδύεται μια κοινω­νία πολιτών, ένα κράτος εν κράτει, που παύ­ει να υπακούει στην εθνική και διεθνή γρα­φειοκρατία, και δεν διστάζει να διεκδικήσει κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο έχουμε την δημιουρ­γία μιας νέας μορφής πόλης δυναμικού χαρα­κτήρα, η οποία ολοένα και θα αναπτύσσεται λόγω της δεδομένης αύξησης του πληθυσμού της. Αν μάλιστα οι μεταναστευτικές ροές συνεχίσουν με τους ίδιους ρυθμούς και αν δεν υπάρξει ειδική μέριμνα από την πλευρά της Πολιτείας, αναμφίβολα θα δούμε να δημιουργούνται πολλά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το θέμα είναι να σκεφτούν σοβαρά οι υπεύθυ­νοι, αν ακολουθώντας αυτήν την πρακτική γκετοποιείται και στοχοποιείται εν τέλει η ελ­ληνική κοινωνία και αν υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας για τον Ελληνικό Λαό ώστε να μην αλλοιωθεί σε όλα τα επίπεδα, αλλά και να μην εντείνεται το καθεστώς φόβου και ανασφά­λειας. Παρ’ όλα αυτά, οι μετακινούμενοι πλη­θυσμοί, που στην πλειονότητά τους είναι οικονομικοί μετανάστες, θα διαμορφώσουν ενερ­γά την πόλη του 21ου αιώνα, αλλά δύσκολα θα ενσωματωθούν στην τοπική κοινωνία λόγω πολιτισμικών διαφορών και θρησκευτικού φα­νατισμού.

ΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ στέγασης των προσφύγων ώστε να μην επιβαρύνονται οι ευρωπαϊκές χώρες, και ιδιαίτερα η πατρί­δα μας, θα μπορούσε να αποτελέσει το τεράστιο στρατόπεδο

100.000 σκηνών που βρίσκεται στην πόλη Μίνα της Σαουδικής Αραβίας, 8 χιλιόμετρα από την πόλη της Μέκκα.

Η Σαουδική Αραβία δεν έχει δεχθεί κανένα πρόσφυγα μετανάστη από Συρία, Αφγανιστάν ή Πακιστάν, ενώ διαθέτει 100.000 άδειες κλιματιζόμενες σκηνές που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν σύμφωνα με εκτιμήσεις περίπου 3-4 εκατομμύ­ρια ανθρώπους. Η κατασκευή της μεγαλούπολης, η οποία βρί­σκεται σε μια κοιλάδα έκτασης 20.000 τετραγωνικών χιλιομέ­τρων, χρηματοδοτήθηκε από την κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας το 1990 και αναβαθμίστηκε το 1997 ώστε να είναι ασφαλής σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Οι σκηνές περιλαμβάνουν κουζίνες, αποχωρητήρια και μπά­νια. Καθεμία έχει διαστάσεις 8×8 μ. και είναι κατασκευασμένες από fiberglass και τεφλόν με ειδική πυροπροστασία. Τα τελευ­ταία χρόνια διενεργήθηκε ασφαλτόστρωση των δρόμων της «πόλης» και κατασκευάστηκαν έργα υποδομών ώστε να διευ­κολυνθεί το ετήσιο προσκύνημα.

Μοναδικός σκοπός χρήσης είναι η φιλοξενία μία φορά τον χρόνο, μουσουλμάνων για το προσκύνημα στη Μέκκα, με χρό­νο παραμονής μόλις πέντε ημέρες. Μετά την πάροδο αυτής της περιόδου, το στρατόπεδο-πόλη ερημώνει. Να λοιπόν πού θα μπορούσαν οι καλοί πετρελαιάδες Μουσουλμάνοι να στεγάσουν τους ομοθρήσκους τους. Γιατί δεν το κάνουν;